Gemeenschappen en gewesten

België mag een unicum heten. Zijn staatsstructuur, zijn vaderlandse geschiedenis, zijn conflicten en hun oplossingen als gevoelige evenwichten zijn zonder twijfel enig in de wereld. Vaak wordt aan Belgische grondwetspecialisten gevraagd om langdurige conflicten tussen naties, denken we maar aan Israël, los te wrikken. De gemeenschappen en gewesten zijn de essentie van deze staatsstructuur, samen met de federale staat. Deze zijn niet onder- maar nevengeschikt.

In de grondwet heette het Vlaams Parlement eerst “Vlaamse Raad”. In de praktijk gingen ze zich allemaal parlement noemen. Men drong er bij de federale overheid op aan om dat ook in de grondwet zo op te nemen. Dat is gebeurd in een recente coördinatie.

De artn. 115-120 GecGW gaan uitdrukkelijk over de gemeenschaps- en gewestparlementen. De regeling is verder uitgewerkt in de BWHI, BWBI en de Wet over de Instellingen van de Duitstalige Gemeenschap.

Art. 118 § 2 GecGW machtigt de bijzonderewetgever om aangelegenheden aan te wijzen die voortaan door de decreetgever bij “bijzonder decreet” kunnen worden geregeld.
Gevolg is dat de parlementen van de verschillende gemeenschappen en gewesten niet meer noodzakelijk op dezelfde wijze geregeld zijn. Men heeft het over de mogelijkheid om aan de decreetgevers constituerende autonomie te geven.

Art. 35 § 3 BWHI somt alle bepalingen op waarbij die constituerende autonomie verleend wordt. Het is dus een verwijzende bepaling.
Die constituerende autonomie komt (voorlopig) alleen de Vlaamse en Waalse/Franstalige gemeenschappen en gewesten toe. Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en de Duitstalige Gemeenschap hebben die dus niet.
Van die constituerende bevoegdheid wordt met mate gebruik gemaakt. Zo heeft de Vlaamse decreetgever bepaald dat burgers verzoekschrift aan het Vlaams Parlement kunnen opsturen. Ook de regeling inzake provinciale kieskringen voor de Vlaamse verkiezingen is op basis van die autonomie getroffen. Aan Waalse zijde stemt men voor de regionale verkiezingen nog steeds per arrondissement.